Hiperglikemia w ciąży nie kończy się wraz z porodem – jej skutki mogą wpływać na zdrowie matki i dziecka przez całe życie. Coraz więcej badań pokazuje, że nawet łagodne zaburzenia gospodarki węglowodanowej w okresie prenatalnym programują metabolizm płodu, zwiększając ryzyko otyłości, cukrzycy typu 2 czy chorób sercowo- -naczyniowych w przyszłości. Cukrzyca ciążowa staje się więc nie tylko problemem położniczym, lecz także wyzwaniem zdrowia publicznego o wymiarze międzypokoleniowym.

Punikalagina, jeden z głównych polifenoli obecnych w granacie, wzbudza coraz większe zainteresowanie naukowców ze względu na swoje właściwości antyoksydacyjne i przeciwzapalne. Badania sugerują, że związek ten może odgrywać istotną rolę w ochronie organizmu przed rozwojem chorób przewlekłych, choć jego działanie w dużej mierze zależy od przemian zachodzących z udziałem mikrobioty jelitowej. 

Choć markery nowotworowe nie służą do samodzielnego rozpoznawania choroby nowotworowej, ich znajomość staje się coraz ważniejsza także w praktyce dietetyka klinicznego pracującego z pacjentem onkologicznym. Warto jednak pamiętać, że markery nowotworowe mają liczne ograniczenia diagnostyczne, a ich wyniki zawsze wymagają interpretacji w kontekście całego obrazu klinicznego pacjenta.

Zaburzenia snu należą do najczęstszych i najbardziej uporczywych objawów zespołu stresu pourazowego (PTSD), a ich konsekwencje wykraczają daleko poza sferę psychiczną. Coraz więcej badań wskazuje, że bezsenność, koszmary senne i fragmentacja snu mogą wpływać na regulację apetytu, sprzyjając jedzeniu emocjonalnemu oraz wyborowi żywności wysokokalorycznej i wysokoprzetworzonej. Sen może więc stanowić kluczowe ogniwo łączące PTSD z otyłością, zaburzeniami metabolicznymi i niekorzystnymi nawykami żywieniowymi.

Orzechy od lat uznawane są za jedne z najbardziej wartościowych produktów spożywczych, jednak wciąż zbyt rzadko pojawiają się w dietach osób aktywnych fizycznie. Dostarczają nie tylko energii i wysokiej jakości tłuszczów, ale także białka, antyoksydantów oraz składników wspierających regenerację, odporność i pracę układu krążenia. Coraz więcej badań pokazuje, że regularne spożywanie orzechów może realnie wspierać organizm sportowca – zarówno podczas treningu, jak i w okresie odnowy powysiłkowej. 

Prawidłowy rozwój dziecka zależy nie tylko od genetyki i środowiska, ale również od jakości codziennego żywienia. Szczególną rolę odgrywają długołańcuchowe kwasy tłuszczowe omega-3 - przede wszystkim DHA i EPA - które uczestniczą w dojrzewaniu mózgu, regulacji procesów immunologicznych oraz kształtowaniu funkcji poznawczych i behawioralnych. Coraz więcej badań wskazuje, że niedobory omega-3 mogą wpływać na koncentrację, proces uczenia się, odporność oraz ryzyko zaburzeń neurorozwojowych. W artykule przedstawiono aktualne dane dotyczące roli kwasów omega-3 w pediatrii oraz praktyczne aspekty ich suplementacji.

Kwas foliowy od lat uznawany jest za kluczowy składnik diety kobiet planujących ciążę i przyszłych mam, głównie ze względu na jego rolę w zapobieganiu wadom cewy nerwowej. Coraz więcej badań pokazuje jednak, że jego wpływ sięga znacznie dalej – aż do programowania metabolicznego dziecka i kształtowania jego zdrowia w dorosłym życiu. 

Dieta Portfolio to jeden z najlepiej przebadanych modeli żywieniowych stosowanych w terapii zaburzeń lipidowych. Opiera się na połączeniu składników o udokumentowanym działaniu hipocholesterolemicznym, takich jak błonnik rozpuszczalny, białko roślinne, orzechy i sterole roślinne. Badania pokazują, że odpowiednio wdrożona może skutecznie obniżać stężenie cholesterolu LDL oraz wspierać profilaktykę chorób sercowo-naczyniowych. 

Wzdęcia, bóle brzucha, biegunki i zaparcia często kończą się diagnozą IBS, ale czasem pod tym rozpoznaniem kryje się coś więcej niż „wrażliwe jelita”. Coraz więcej badań pokazuje, że przewlekłe dolegliwości jelitowe mogą pojawić się po przebytych infekcjach przewodu pokarmowego, również pasożytniczych. Giardia intestinalis i Blastocystis spp. to pierwotniaki, które mogą wpływać na mikrobiotę, barierę jelitową i odporność śluzówkową, pozostawiając objawy długo po ustąpieniu ostrej choroby.

Choroba hemoroidalna to jedno z najczęstszych schorzeń proktologicznych, które mimo swojej powszechności wciąż pozostaje tematem tabu. Tymczasem odpowiednia dieta, nawodnienie i codzienne nawyki mogą nie tylko łagodzić objawy, ale także realnie zmniejszać ryzyko nawrotów i konieczności leczenia zabiegowego. Coraz więcej badań pokazuje, że sposób żywienia wpływa na funkcjonowanie jelit, stan zapalny i komfort wypróżnień – czyli kluczowe elementy w profilaktyce i terapii hemoroidów. 

Coraz więcej badań wskazuje, że choroby psychiczne i zaburzenia gospodarki węglowodanowej pozostają ze sobą w ścisłej, dwukierunkowej zależności. Osoby z depresją, schizofrenią czy chorobą afektywną dwubiegunową znacznie częściej rozwijają insulinooporność i cukrzycę typu 2, a sama cukrzyca może nasilać objawy psychiczne oraz pogarszać jakość życia pacjentów. Wspólne mechanizmy obejmują m.in. przewlekły stan zapalny, zaburzenia osi podwzgórze–przysadka–nadnercza, nieprawidłowości w układzie serotoninergicznym oraz wpływ leków psychiatrycznych na metabolizm glukozy i masę ciała.

Nieceliakalna nadwrażliwość na gluten (non-celiac gluten sensitivity, NCGS) jest zespołem objawów wywoływanych spożyciem glutenu u osób, u których wykluczono celiakię oraz alergię na pszenicę. Pomimo rosnącej liczby publikacji dotyczących tego zjawiska, patofizjologia NCGS pozostaje nie w pełni poznana, a brak swoistych biomarkerów utrudnia diagnostykę. Celem niniejszego artykułu jest przegląd aktualnych danych naukowych dotyczących NCGS oraz analiza najczęściej powielanych przekonań na temat tej jednostki chorobowej w kontekście dostępnych dowodów.

Prebiotyki mogą wpływać na aktywność metaboliczną mikrobioty jelitowej oraz procesy związane m.in. z otyłością, insulinoopornością i cukrzycą typu 2. Szczególne zainteresowanie budzą galaktooligosacharydy (GOS), które selektywnie stymulują bakterie z rodzaju Bifidobacterium i mogą oddziaływać na produkcję metabolitów bakteryjnych, w tym krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA)^1,2.

Selen, choć potrzebny organizmowi jedynie w śladowych ilościach, odgrywa kluczową rolę w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym, regulacji odporności oraz prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego i sercowo- -naczyniowego. Coraz więcej badań sugeruje, że odpowiedni status selenu może wspierać zdrowe starzenie się organizmu i zmniejszać ryzyko chorób związanych z wiekiem, w tym neurodegeneracyjnych i sercowo-naczyniowych. Jednocześnie zarówno niedobór, jak i nadmiar tego pierwiastka mogą być niekorzystne, dlatego znaczenia nabiera właściwie zbilansowana dieta i ostrożne podejście do suplementacji.

Coraz więcej badań wskazuje, że mikrobiota jelitowa może odgrywać istotną rolę w procesie starzenia się organizmu, wpływając m.in. na stan zapalny, odporność i funkcje poznawcze. Naukowcy obserwują, że skład mikrobiomu osób długowiecznych różni się od mikrobioty osób starzejących się mniej korzystnie, a określone szczepy bakterii mogą wspierać zdrowe starzenie. Czy odpowiednia dieta i probiotykoterapia mogą stać się jednym z elementów strategii wspierania długowieczności i sprawności w starszym wieku?  

Styl życia dzieci i młodzieży jest jednym z kluczowych obszarów zainteresowania zdrowia publicznego. Wwielu krajach europejskich obserwuje się narastający problem niskiej aktywności fizycznej wśród najmłodszych, któremu często towarzyszą nieprawidłowe wzorce żywieniowe. Konsekwencją są nie tylko zaburzenia masy ciała, lecz także gorsze samopoczucie, obniżona sprawność fizyczna, trudności z koncentracją oraz zwiększone ryzyko chorób dietozależnych w późniejszych etapach życia. Szacuje się, że w Polsce około 30% dzieci i nastolatków ma nadwagę lub otyłość. Z tego względu coraz częściej podkreśla się, że działania profilaktyczne powinny być kompleksowe i uwzględniać zarówno aspekt żywienia, jak i regularnego ruchu.