Orzechy od lat uznawane są za jedne z najbardziej wartościowych produktów spożywczych, jednak wciąż zbyt rzadko pojawiają się w dietach osób aktywnych fizycznie. Dostarczają nie tylko energii i wysokiej jakości tłuszczów, ale także białka, antyoksydantów oraz składników wspierających regenerację, odporność i pracę układu krążenia. Coraz więcej badań pokazuje, że regularne spożywanie orzechów może realnie wspierać organizm sportowca – zarówno podczas treningu, jak i w okresie odnowy powysiłkowej.
Orzechy to produkty o bardzo wysokiej wartości odżywczej, ale wciąż stosunkowo rzadko występują w codziennych jadłospisach, także osób o dużej aktywności fizycznej. Orzechy stanowią obfite źródło energii, tłuszczu i roślinnego białka, ale także tokoferoli, selenu i związków fenolowych oraz błonnika. Orzechy stanowią pokarm o stosunkowo niskiej zawartości węglowodanów, wyjątek stanowią tutaj orzechy pistacjowe i nerkowca, w których zawartość węglowodanów może wynosić ok. 30%1.
Istotny procent energii z orzechów (niezależnie od gatunku) pochodzi ze związków lipidowych, jednak profil kwasów tłuszczowych jest zróżnicowany. Większość gatunków orzechów charakteryzuje się istotną przewagą tłuszczów nienasyconych, wyjątek stanowią tłuszcze z orzecha kokosowego i palmy olejowej, w przypadku których dominującym składnikiem są kwasy tłuszczowe nasycone – odpowiednio w oleju pozyskiwanym z kokosa jest to ok. 91,9%2, w pozyskiwanym z miąższu palmy olejowej (nierafinowanym) – ok. 50%, rafinowanym ok. 43%, a tym uzyskanym z nasion palmy oleistej natomiast ok. 80%3. W innych orzechach – jednym z głównych komponentów tłuszczowych są jednonienasycone kwasy tłuszczowe. Co ciekawe – ilość kwasu oleinowego zbliżona do tej znanej z oliwy występuje w orzechach laskowych, pistacjowych i arachidowych4.
Białko jest makroskładnikiem pełniącym szczególną rolę w sporcie, szczególnie w dyscyplinach siłowych i szybkościowo-siłowych. Rekomendowana podaż białka u sportowców parających się tymi sportami może sięgać ilości 1,6–2 g protein na każdy kilogram masy ciała. Orzechy tymczasem białka dostarczają wcale niemało, dodatkowo w ich skład wchodzą niebagatelne ilości jednego z aminokwasów – L-argininy, która odpowiada za rozkurcz drobnych naczyń krwionośnych pod wpływem większej koncentracji tlenku azotu, a w efekcie – poprawę dystrybucji krwi, tlenu i składników odżywczych, a także – jakże pożądaną przez część sportowców – „pompę mięśniową”4.
Regularne spożywanie wraz z codzienną dietą porcji orzechów w jadłospisie (u osób trenujących i nietrenujących) rekomenduje w piramidzie żywienia dla sportowców Szwajcarskie Towarzystwo Żywieniowe – warto podkreślić, że ten model graficzny został zaprezentowany już w 2008 r. w Lozannie. Składa się on z dwóch modułów – dla osobób nieaktywnych (rekomendowana podaż orzechów – 1 porcja – 20–30 g/d) oraz moduł dla osób aktywnych, którego „poziom wykorzystania” uzależniony jest od ilości aktywności. W przypadku poziomu „oleje, tłuszcze, orzechy” Towarzystwo rekomenduje dodatkowe ½ porcji na każdą godzinę wysiłku7.
Orzechy od lat uznawane są za jedne z najbardziej wartościowych produktów spożywczych, jednak wciąż zbyt rzadko pojawiają się w dietach osób aktywnych fizycznie. Dostarczają nie tylko energii i wysokiej jakości tłuszczów, ale także białka, antyoksydantów oraz składników wspierających regenerację, odporność i pracę układu krążenia. Coraz więcej badań pokazuje, że regularne spożywanie orzechów może realnie wspierać organizm sportowca – zarówno podczas treningu, jak i w okresie odnowy powysiłkowej.
Pełna treść artykułu, wraz z załącznikami do pobrania, dostępna jest dla prenumeratorów czasopisma, po zalogowaniu się.
Choć markery nowotworowe nie służą do samodzielnego rozpoznawania choroby nowotworowej, ich znajomość staje się coraz ważniejsza także w praktyce dietetyka klinicznego pracującego z pacjentem onkologicznym. Warto jednak pamiętać, że markery nowotworowe mają liczne ograniczenia diagnostyczne, a ich wyniki zawsze wymagają interpretacji w kontekście całego obrazu klinicznego pacjenta.
Dieta Portfolio to jeden z najlepiej przebadanych modeli żywieniowych stosowanych w terapii zaburzeń lipidowych. Opiera się na połączeniu składników o udokumentowanym działaniu hipocholesterolemicznym, takich jak błonnik rozpuszczalny, białko roślinne, orzechy i sterole roślinne. Badania pokazują, że odpowiednio wdrożona może skutecznie obniżać stężenie cholesterolu LDL oraz wspierać profilaktykę chorób sercowo-naczyniowych.
Hiperglikemia w ciąży nie kończy się wraz z porodem – jej skutki mogą wpływać na zdrowie matki i dziecka przez całe życie. Coraz więcej badań pokazuje, że nawet łagodne zaburzenia gospodarki węglowodanowej w okresie prenatalnym programują metabolizm płodu, zwiększając ryzyko otyłości, cukrzycy typu 2 czy chorób sercowo- -naczyniowych w przyszłości. Cukrzyca ciążowa staje się więc nie tylko problemem położniczym, lecz także wyzwaniem zdrowia publicznego o wymiarze międzypokoleniowym.
