Choć markery nowotworowe nie służą do samodzielnego rozpoznawania choroby nowotworowej, ich znajomość staje się coraz ważniejsza także w praktyce dietetyka klinicznego pracującego z pacjentem onkologicznym. Warto jednak pamiętać, że markery nowotworowe mają liczne ograniczenia diagnostyczne, a ich wyniki zawsze wymagają interpretacji w kontekście całego obrazu klinicznego pacjenta.
Od dietetyka świadczącego swoje usługi dla pacjenta onkologicznego wymaga się znacznie więcej niż jedynie ocenę stanu odżywienia i planowania interwencji żywieniowej. Niezbędna jest także podstawowa znajomość interpretacji wyników badań laboratoryjnych, które pojawiają się w toku diagnostyki i monitorowania choroby nowotworowej. Szczególne zainteresowanie, zarówno w praktyce klinicznej, jak i w przestrzeni publicznej, budzą biochemiczne markery nowotworowe. Choć dietetyk nie uczestniczy w stawianiu rozpoznania onkologicznego, ale powinien rozumieć, czym są te wskaźniki, jakie są ich możliwości i ograniczenia oraz w jakich sytuacjach mogą mieć znaczenie kliniczne. Taka wiedza ułatwia lepsze rozumienie przebiegu choroby, procesu leczenia oraz czynników, które mogą wpływać na rokowanie i monitorowanie pacjenta.
Diagnostyka nowotworów jest procesem wieloetapowym i złożonym, co wynika z dużej różnorodności biologicznej i klinicznej tej grupy chorób. Kluczowe znaczenie mają zarówno dokładnie zebrany wywiad oraz badanie przedmiotowe, jak i odpowiednio dobrane badania dodatkowe, w tym obrazowe, cytologiczne, histopatologiczne oraz laboratoryjne. Współczesna onkologia stale rozwija coraz bardziej czułe i precyzyjne narzędzia diagnostyczne, które mają umożliwić wykrycie zmian nowotworowych na jak najwcześniejszym etapie, co w wielu przypadkach przekłada się na rokowanie i możliwości terapeutyczne. Równocześnie trwają intensywne poszukiwania markerów przydatnych w ocenie stopnia zaawansowania choroby, monitorowaniu odpowiedzi na leczenie, szacowaniu oraz prognozowaniu przebiegu klinicznego1.
Transformacja nowotworowa wiąże się z zaburzeniami struktury i ekspresji genów, które prowadzą do zmian w budowie oraz funkcji wielu składników komórki. W konsekwencji część tych cząsteczek może być produkowana w nadmiernych ilościach lub występować w zmienionej postaci, jako tzw. neoantygeny. Oprócz tego mogą pojawiać się cząsteczki, które występują tylko na określonych etapach rozwoju komórki, np. w komórkach macierzystych. To właśnie te cechy biologiczne komórek nowotworowych stanowią podstawę wykorzystania markerów nowotworowych w diagnostyce laboratoryjnej2. Znaczna część antygenów dotyczących nowotworów pozostaje związana z procesami różnicowania komórkowego, a ich stężenie we krwi może do pewnego stopnia odzwierciedlać masę guza, liczbę komórek zdolnych do syntezy danej cząsteczki oraz intensywność jej uwalniania do krążenia3.
Choć markery nowotworowe nie służą do samodzielnego rozpoznawania choroby nowotworowej, ich znajomość staje się coraz ważniejsza także w praktyce dietetyka klinicznego pracującego z pacjentem onkologicznym. Warto jednak pamiętać, że markery nowotworowe mają liczne ograniczenia diagnostyczne, a ich wyniki zawsze wymagają interpretacji w kontekście całego obrazu klinicznego pacjenta.
Pełna treść artykułu, wraz z załącznikami do pobrania, dostępna jest dla prenumeratorów czasopisma, po zalogowaniu się.
Dieta Portfolio to jeden z najlepiej przebadanych modeli żywieniowych stosowanych w terapii zaburzeń lipidowych. Opiera się na połączeniu składników o udokumentowanym działaniu hipocholesterolemicznym, takich jak błonnik rozpuszczalny, białko roślinne, orzechy i sterole roślinne. Badania pokazują, że odpowiednio wdrożona może skutecznie obniżać stężenie cholesterolu LDL oraz wspierać profilaktykę chorób sercowo-naczyniowych.
Hiperglikemia w ciąży nie kończy się wraz z porodem – jej skutki mogą wpływać na zdrowie matki i dziecka przez całe życie. Coraz więcej badań pokazuje, że nawet łagodne zaburzenia gospodarki węglowodanowej w okresie prenatalnym programują metabolizm płodu, zwiększając ryzyko otyłości, cukrzycy typu 2 czy chorób sercowo- -naczyniowych w przyszłości. Cukrzyca ciążowa staje się więc nie tylko problemem położniczym, lecz także wyzwaniem zdrowia publicznego o wymiarze międzypokoleniowym.
Punikalagina, jeden z głównych polifenoli obecnych w granacie, wzbudza coraz większe zainteresowanie naukowców ze względu na swoje właściwości antyoksydacyjne i przeciwzapalne. Badania sugerują, że związek ten może odgrywać istotną rolę w ochronie organizmu przed rozwojem chorób przewlekłych, choć jego działanie w dużej mierze zależy od przemian zachodzących z udziałem mikrobioty jelitowej.
