Choć markery nowotworowe nie służą do samodzielnego rozpoznawania choroby nowotworowej, ich znajomość staje się coraz ważniejsza także w praktyce dietetyka klinicznego pracującego z pacjentem onkologicznym. Warto jednak pamiętać, że markery nowotworowe mają liczne ograniczenia diagnostyczne, a ich wyniki zawsze wymagają interpretacji w kontekście całego obrazu klinicznego pacjenta.
Zaburzenia pracy przewodu pokarmowego są częstym skutkiem działań niepożądanych leczenia onkologicznego i mogą znacząco pogarszać stan odżywienia oraz jakość życia pacjentów. Nudności, biegunki, zaparcia czy zapalenie błony śluzowej jamy ustnej często utrudniają realizację terapii i zwiększają ryzyko niedożywienia. Odpowiednie postępowanie żywieniowe oraz wsparcie mikrobioty jelitowej mogą skutecznie łagodzić objawy i wspierać pracę przewodu pokarmowego.
SKALA PROBLEMU ORAZ PRZYCZYNY
Zaburzenia pracy przewodu pokarmowego należą do najczęstszych działań niepożądanych leczenia onkologicznego i dotyczą zarówno pacjentów poddawanych chemioterapii, radioterapii, immunoterapii, jak i leczeniu skojarzonemu1,2. Objawy obejmują m.in. nudności, wymioty, biegunki, zaparcia, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej (mucositis), bóle brzucha czy utratę apetytu. W badaniu FOCUS obejmującym 241 osób z diagnozą nowotworów przewodu pokarmowego – ponad 30% pacjentów zgłaszało biegunkę lub zaparcia, a 10% doświadczało umiarkowanych lub ciężkich objawów, takich jak nudności, dysfagia, wczesna sytość czy bóle brzucha1.
Istotnym problemem klinicznym jest uszkodzenie błony śluzowej przewodu pokarmowego indukowane terapią onkologiczną. Wspomniane powikłanie rozwija się nawet u 40–80% pacjentów otrzymujących chemioterapię, a u pacjentów poddawanych radioterapii okolicy głowy i szyi występuje niemal u 90% osób3. Patomechanizm obejmuje bezpośrednie uszkodzenie szybko dzielących się komórek nabłonka przewodu pokarmowego, nasilenie stresu oksydacyjnego, aktywację cytokin prozapalnych (TNF-α, IL-1β, IL-6, IL-17) oraz zaburzenia składu mikrobioty jelitowej. Konsekwencją jest zwiększona przepuszczalność bariery jelitowej, zaburzenie wchłaniania składników odżywczych i rozwój przewlekłego stanu zapalnego4.
Deregulacja pracy przewodu pokarmowego istotnie pogarsza jakość życia pacjentów oraz może prowadzić do redukcji dawek leczenia, a nawet przerwania terapii onkologicznej5. Ponadto wykazano, że zaburzenia pracy przewodu pokarmowego wiążą się ze zmniejszeniem podaży kilokalorii, nasileniem zmęczenia i pogorszeniem stanu odżywienia pacjentów6,7.
Zaburzenia pracy przewodu pokarmowego należą do najczęstszych działań niepożądanych terapii onkologicznej i mogą znacząco pogarszać stan odżywienia oraz jakość życia pacjentów. Nudności, biegunki, zaparcia czy zapalenie błony śluzowej jamy ustnej często utrudniają realizację leczenia i zwiększają ryzyko niedożywienia. Coraz więcej badań wskazuje, że odpowiednio dobrane postępowanie żywieniowe oraz wsparcie mikrobioty jelitowej mogą skutecznie łagodzić objawy i wspierać regenerację przewodu pokarmowego w trakcie terapii przeciwnowotworowej.
