Coraz więcej badań wskazuje, że choroby psychiczne i zaburzenia gospodarki węglowodanowej pozostają ze sobą w ścisłej, dwukierunkowej zależności. Osoby z depresją, schizofrenią czy chorobą afektywną dwubiegunową znacznie częściej rozwijają insulinooporność i cukrzycę typu 2, a sama cukrzyca może nasilać objawy psychiczne oraz pogarszać jakość życia pacjentów. Wspólne mechanizmy obejmują m.in. przewlekły stan zapalny, zaburzenia osi podwzgórze–przysadka–nadnercza, nieprawidłowości w układzie serotoninergicznym oraz wpływ leków psychiatrycznych na metabolizm glukozy i masę ciała.
Zgodnie z danymi opracowanymi przez Międzynarodową Federację Diabetologiczną (IDF, International Diabetes Federation) obecnie na cukrzycę choruje około 600 mln osób na świecie, a do roku 2050 liczba ta może zwiększyć się do nawet 853 mln. W Polsce blisko 3,5 mln osób ma cukrzycę, z czego około 1/3 nie wie o swojej chorobie1,23. Jak podaje Światowa Organizacja Zdrowia (WHO, World Health Organization) ponad 1 mld ludzi na świecie (średnio co 8 osoba) zmaga się z występowaniem zaburzeń psychicznych. Spośród najczęściej występujących wymienia się zaburzenia lękowe (ponad 300 mln), depresję (ok. 280 mln), zaburzenia afektywne dwubiegunowe (ok. 40 mln) i schizofrenię (ponad 24 mln)4.
Stan psychiczny pacjenta ma kluczowy wpływ na wiele aspektów jego życia, a także przyczynia się do występowania licznych chorób bądź pogłębiania tych już zdiagnozowanych. Szacuje się, że zaburzenia gospodarki węglowodanowej oraz jej powikłania występują 2–3 razy częściej u osób z chorobami psychicznymi (gł. depresją, schizofrenią, chorobą afektywną dwubiegunową) w porównaniu do populacji ogólnej5,6. Powołując się na Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego [PTD, 2022] dotyczącego postępowania klinicznego u chorych na cukrzycę, stan psychiczny pacjenta chorującego na cukrzycę powinien zostać oceniony przez lekarza w początkowym okresie leczenia choroby a następnie podczas każdorazowej wizyty lekarskiej. Do tego celu zaleca się wykorzystanie odpowiednich ankiet oraz testów, jak: wskaźnik samopoczucia (Well-being index)– wynik < 13 świadczy o wskazaniu do badania w kierunku depresji, a wynik ≤ 7 oznacza duże ryzyko depresji czy kwestionariusz Zdrowia Pacjenta 9 (Patient Health Questionnaire– PHQ-9)– wynik > 12 wskazuje na duże prawdopodobieństwo występowania depresji. Ponadto zgodnie z zaleceniami PTD u osób ze zdiagnozowaną cukrzycą należy dokonać oceny występowania zaburzeń lękowych, uzależnienia, zaburzeń odżywiania się oraz osłabienia poziomu procesów poznawczych, ponieważ stany te mogą mieć kluczowy wpływ na proces leczenia choroby podstawowej. Celem optymalizacji procesu leczenia, efektywności zastosowanej terapii i ogólnej poprawy jakości życia pacjenta wskazane jest objęcie chorego na cukrzycę opieką psychologiczną (w poradniach diabetologicznych psycholog jest niezbędnym specjalistą wchodzącym w skład specjalistycznego zespołu leczącego)7.
Coraz więcej badań wskazuje, że choroby psychiczne i zaburzenia gospodarki węglowodanowej pozostają ze sobą w ścisłej, dwukierunkowej zależności. Osoby z depresją, schizofrenią czy chorobą afektywną dwubiegunową znacznie częściej rozwijają insulinooporność i cukrzycę typu 2, a sama cukrzyca może nasilać objawy psychiczne oraz pogarszać jakość życia pacjentów. Wspólne mechanizmy obejmują m.in. przewlekły stan zapalny, zaburzenia osi podwzgórze–przysadka–nadnercza, nieprawidłowości w układzie serotoninergicznym oraz wpływ leków psychiatrycznych na metabolizm glukozy i masę ciała.
Pełna treść artykułu, wraz z załącznikami do pobrania, dostępna jest dla prenumeratorów czasopisma, po zalogowaniu się.
Dieta Portfolio to jeden z najlepiej przebadanych modeli żywieniowych stosowanych w terapii zaburzeń lipidowych. Opiera się na połączeniu składników o udokumentowanym działaniu hipocholesterolemicznym, takich jak błonnik rozpuszczalny, białko roślinne, orzechy i sterole roślinne. Badania pokazują, że odpowiednio wdrożona może skutecznie obniżać stężenie cholesterolu LDL oraz wspierać profilaktykę chorób sercowo-naczyniowych.
Wzdęcia, bóle brzucha, biegunki i zaparcia często kończą się diagnozą IBS, ale czasem pod tym rozpoznaniem kryje się coś więcej niż „wrażliwe jelita”. Coraz więcej badań pokazuje, że przewlekłe dolegliwości jelitowe mogą pojawić się po przebytych infekcjach przewodu pokarmowego, również pasożytniczych. Giardia intestinalis i Blastocystis spp. to pierwotniaki, które mogą wpływać na mikrobiotę, barierę jelitową i odporność śluzówkową, pozostawiając objawy długo po ustąpieniu ostrej choroby.
Choroba hemoroidalna to jedno z najczęstszych schorzeń proktologicznych, które mimo swojej powszechności wciąż pozostaje tematem tabu. Tymczasem odpowiednia dieta, nawodnienie i codzienne nawyki mogą nie tylko łagodzić objawy, ale także realnie zmniejszać ryzyko nawrotów i konieczności leczenia zabiegowego. Coraz więcej badań pokazuje, że sposób żywienia wpływa na funkcjonowanie jelit, stan zapalny i komfort wypróżnień – czyli kluczowe elementy w profilaktyce i terapii hemoroidów.
