Selen jest mikroelementem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Wchodzi w skład licznych selenoprotein pełniących istotną rolę w ochronie antyoksydacyjnej, regulacji metabolizmu hormonów tarczycy oraz modulowaniu odpowiedzi immunologicznej1. W ostatnich latach coraz więcej badań wskazuje, że pierwiastek ten może również wpływać na gospodarkę węglowodanową. Wyniki badań sugerują jednak, że zależność między podażą selenu a metabolizmem glukozy nie jest jednoznaczna. Odpowiednie spożycie może wspierać mechanizmy ochronne komórek β trzustki, natomiast nadmierna podaż może sprzyjać rozwojowi insulinooporności. Celem artykułu jest przegląd aktualnych badań dotyczących wpływu selenu na metabolizm glukozy oraz ocena zasadności suplementacji tego pierwiastka w kontekście profilaktyki zaburzeń metabolicznych2,3.
Cukrzyca typu 2 (T2DM) jest jedną z najczęściej występujących chorób metabolicznych na świecie. Jej rozwój związany jest przede wszystkim z narastającą insulinoopornością oraz postępującą dysfunkcją komórek β trzustki. Wśród czynników uczestniczących w patogenezie choroby wymienia się między innymi przewlekły stan zapalny, zaburzenia funkcjonowania mitochondriów oraz stres oksydacyjny.
W związku z tym coraz więcej uwagi poświęca się roli składników diety o potencjalnym działaniu antyoksydacyjnym. Jednym z nich jest selen - pierwiastek śladowy wchodzący w skład ponad 25 selenoprotein. Białka te uczestniczą w wielu procesach biologicznych, w tym w ochronie komórek przed uszkodzeniami oksydacyjnymi. Jednocześnie w ostatnich latach pojawiły się doniesienia sugerujące, że nadmierna podaż selenu może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju cukrzycy typu 21,3,4.
Selen w żywności występuje zarówno w postaci związków organicznych, jak i nieorganicznych. Do najważniejszych form organicznych należą selenometionina oraz selenocysteina, które cechują się wysoką biodostępnością. Po wchłonięciu z przewodu pokarmowego selen jest wbudowywany w struktury selenoprotein, pełniących istotne funkcje enzymatyczne i regulacyjne1.
Głównymi źródłami selenu w diecie są:
Zawartość selenu w produktach roślinnych jest silnie uzależniona od jego stężenia w glebie. W wielu regionach Europy gleby charakteryzują się stosunkowo niską zawartością tego pierwiastka, co może wpływać na jego podaż w codziennej diecie. Zgodnie z normami żywienia dla populacji Polski zalecane dzienne spożycie selenu dla osób dorosłych wynosi około 55 µg, natomiast górny tolerowany poziom spożycia określono na 400 µg dziennie5.
Selen jest mikroelementem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Wchodzi w skład licznych selenoprotein pełniących istotną rolę w ochronie antyoksydacyjnej, regulacji metabolizmu hormonów tarczycy oraz modulowaniu odpowiedzi immunologicznej1. W ostatnich latach coraz więcej badań wskazuje, że pierwiastek ten może również wpływać na gospodarkę węglowodanową. Wyniki badań sugerują jednak, że zależność między podażą selenu a metabolizmem glukozy nie jest jednoznaczna. Odpowiednie spożycie może wspierać mechanizmy ochronne komórek β trzustki, natomiast nadmierna podaż może sprzyjać rozwojowi insulinooporności. Celem artykułu jest przegląd aktualnych badań dotyczących wpływu selenu na metabolizm glukozy oraz ocena zasadności suplementacji tego pierwiastka w kontekście profilaktyki zaburzeń metabolicznych2,3.
Pełna treść artykułu, wraz z załącznikami do pobrania, dostępna jest dla prenumeratorów czasopisma, po zalogowaniu się.
Kamica nerkowa to choroba o wysokim ryzyku nawrotów, w której współczesne podejście terapeutyczne przesuwa akcent z leczenia zabiegowego na spersonalizowaną profilaktykę żywieniową. Najnowsze wytyczne podkreślają kluczową rolę diety w modulowaniu składu moczu, stresu oksydacyjnego oraz procesów krystalizacji. Odpowiednio dobrana interwencja dietetyczna, oparta na diagnostyce metabolicznej, staje się dziś fundamentem skutecznej prewencji wtórnej i długoterminowej ochrony funkcji nerek.
Reumatoidalne zapalenie stawów to nie tylko wyzwanie terapeutyczne, lecz także obszar, w którym styl życia – zwłaszcza dieta – może realnie wspierać proces leczenia. Coraz więcej dowodów naukowych wskazuje, że odpowiednio zaplanowane diety roślinne, wsparte celowaną suplementacją, mogą łagodzić stan zapalny i poprawiać jakość życia pacjentów.
Nietrzymanie stolca to problem o złożonej etiologii, który może wynikać zarówno z uszkodzeń anatomicznych i neurologicznych, jak i z zaburzeń czynnościowych jelit. Coraz większą rolę w jego leczeniu przypisuje się metodom zachowawczym, w tym odpowiedniej dietoterapii, modyfikacji podaży błonnika pokarmowego oraz zmianie stylu życia. Właściwy dobór składników diety – zwłaszcza błonnika rozpuszczalnego, produktów o niskiej zawartości FODMAP oraz wybranych owoców – może istotnie zmniejszać nasilenie objawów i poprawiać komfort życia pacjentów.
