Nieswoiste choroby zapalne jelit (IBD), takie jak choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego, to przewlekłe schorzenia o złożonej etiologii, w których kluczową rolę odgrywa zaburzona odpowiedź immunologiczna i mikrobiota jelitowa. Coraz większe znaczenie w terapii przypisuje się nie tylko farmakoterapii, ale także żywieniu i celowanej suplementacji wspierającej remisję oraz ograniczającej stan zapalny
Choroba Leśniowskiego-Crohna (CD) i wrzodziejące zapalenie jelita grubego (UC) są podstawowymi postaciami nieswoistych zapaleń jelit (IBD), które dotykają miliony ludzi na całym świecie i stanowią wyzwanie dla gastroenterologów i dietetyków. Oba schorzenia obejmują procesy zapalne, które powodują różny stopień uszkodzenia jelit, potencjalnie prowadząc do powikłań miejscowych i objawów pozajelitowych. Podczas gdy dokładne przyczyny CD i UC pozostają niejasne, powszechnie przyjmuje się, że u osób predysponowanych genetycznie odpowiedź immunologiczna w jelitach jest wywoływana przez kombinację czynników środowiskowych i gospodarza. Ta odpowiedź charakteryzuje się nadmierną produkcją cytokin zapalnych, które utrwalają i wzmacniają przewlekły stan zapalny1-5
Etiologia IBD pozostaje niejasna, ale wydaje się, że u osób genetycznie podatnych na tę chorobę IBD jest podtrzymywana przez upośledzoną odpowiedź immunologiczną przeciwko mikroorganizmom jelitowym. Ta nieprawidłowa odpowiedź immunologiczna jest związana z dysregulacją zarówno wrodzonej, jak i nabytej odpowiedzi immunologicznej. Cechy IBD naruszają barierę nabłonkową określonych stref jelita, a nieustępujące uszkodzenie błony śluzowej jest uważane za ważną cechę tej choroby. Chociaż ogólnie nieznana, przyczyna tego uszkodzenia może być związana z czynnikiem zakaźnym, związkiem chemicznym lub zmianą metaboliczną prawdopodobnie związaną z dysbiozą uzależnioną od diety. Uważa się, że choroba jest następnie utrwalana przez niedostateczne ustąpienie odpowiedzi zapalnej na to początkowe uszkodzenie. Niepowodzenie ustąpienia stanu zapalnego może być wspierane przez zaburzenie tolerancji na mikroorganizmy komensalne lub autologiczne sygnały uszkodzenia tkanek6-10.
Pacjenci z CU i chorobą Leśniowskiego-Crohna są zazwyczaj skutecznie leczeni sulfasalazyną lub doustną i/lub doodbytniczą mesalaminą (kwas 5-aminosalicylowy, 5-ASA). 5-ASA jest dobrze tolerowany i pomaga utrzymać długotrwałą remisję, zmniejszając w ten sposób ryzyko powikłań. Jednak jego skuteczność w CD jest ograniczona.Z kolei pacjenci z UC nieodpowiadający na 5-ASA lub nietolerujący go mogą być leczeni sterydami doodbytniczymi lub uwalniającymi się dojelitowo z minimalną aktywnością ogólnoustrojową. U pacjentów z umiarkowanymi do ciężkich zaostrzeniami lub ogólnoustrojowymi objawami pozajelitowymi stosuje się doustne kortykosteroidy. Dożylne kortykosteroidy są podawane pacjentom hospitalizowanym z ciężkimi nawrotami. Pacjenci z UC zależnymi od steroidów i umiarkowaną do ciężkiej postacią choroby mogą odnieść korzyści z tiopuryn (np. azatiopryny) w celu utrzymania remisji. Pacjenci oporni na sterydy są poddawani terapii biologicznej.
Młody wiek zachorowania, rozległa choroba, penetrująca i ciężki stan zapalny endoskopowy są predyktorami bardziej agresywnego przebiegu choroby. Czynniki te są związane z wyższym ryzykiem wczesnych powikłań, hospitalizacji i konieczności operacji. W związku z tym u nich wprowadzana jest szybsza terapia biologiczna mająca na celu zmniejszenie postępu choroby, zapobieganie uszkodzeniom strukturalnym i uzyskanie remisji.
Nieswoiste choroby zapalne jelit (IBD), takie jak choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego, to przewlekłe schorzenia o złożonej etiologii, w których kluczową rolę odgrywa zaburzona odpowiedź immunologiczna i mikrobiota jelitowa. Coraz większe znaczenie w terapii przypisuje się nie tylko farmakoterapii, ale także żywieniu i celowanej suplementacji wspierającej remisję oraz ograniczającej stan zapalny
Pełna treść artykułu, wraz z załącznikami do pobrania, dostępna jest dla prenumeratorów czasopisma, po zalogowaniu się.
Kamica nerkowa to choroba o wysokim ryzyku nawrotów, w której współczesne podejście terapeutyczne przesuwa akcent z leczenia zabiegowego na spersonalizowaną profilaktykę żywieniową. Najnowsze wytyczne podkreślają kluczową rolę diety w modulowaniu składu moczu, stresu oksydacyjnego oraz procesów krystalizacji. Odpowiednio dobrana interwencja dietetyczna, oparta na diagnostyce metabolicznej, staje się dziś fundamentem skutecznej prewencji wtórnej i długoterminowej ochrony funkcji nerek.
Reumatoidalne zapalenie stawów to nie tylko wyzwanie terapeutyczne, lecz także obszar, w którym styl życia – zwłaszcza dieta – może realnie wspierać proces leczenia. Coraz więcej dowodów naukowych wskazuje, że odpowiednio zaplanowane diety roślinne, wsparte celowaną suplementacją, mogą łagodzić stan zapalny i poprawiać jakość życia pacjentów.
Nietrzymanie stolca to problem o złożonej etiologii, który może wynikać zarówno z uszkodzeń anatomicznych i neurologicznych, jak i z zaburzeń czynnościowych jelit. Coraz większą rolę w jego leczeniu przypisuje się metodom zachowawczym, w tym odpowiedniej dietoterapii, modyfikacji podaży błonnika pokarmowego oraz zmianie stylu życia. Właściwy dobór składników diety – zwłaszcza błonnika rozpuszczalnego, produktów o niskiej zawartości FODMAP oraz wybranych owoców – może istotnie zmniejszać nasilenie objawów i poprawiać komfort życia pacjentów.
