Otyłość zaburza równowagę hormonalną u kobiet, prowadząc do nieregularnych cykli miesiączkowych i problemów z płodnością. Nadmiar tkanki tłuszczowej, zwłaszcza brzusznej, wpływa na funkcjonowanie osi podwzgórze–przysadka– jajniki. Wczesne rozpoznanie i kontrola otyłości są kluczowe dla ochrony zdrowia hormonalnego i rozrodczego.
Estrobolom to termin opisujący funkcjonalny komponent mikrobiomu jelitowego, który uczestniczy w metabolizmie estrogenów. Nie odnosi się on do pojedynczego gatunku bakterii, lecz do zbioru genów i aktywności enzymatycznych mikroorganizmów jelitowych, zdolnych do przekształcania estrogenów i ich metabolitów. Estrobolom należy rozumieć przede wszystkim jako potencjał metaboliczny mikrobioty, a nie stały, jednorodny element — jego aktywność może różnić się pomiędzy osobnikami i zmieniać w zależności od składu mikrobiomu, diety czy stanu zdrowia.
METABOLIZM ESTROGENÓW – ROLA MIKROBIOMU JELITOWEGO
Estrogeny syntetyzowane w organizmie ulegają w wątrobie procesom koniugacji, takim jak glukuronidacja lub sulfacja, które zwiększają ich rozpuszczalność w wodzie i umożliwiają wydalanie wraz z żółcią do światła jelita. Na tym etapie hormony te są biologicznie mniej aktywne i przeznaczone do eliminacji. Jednak po dotarciu do jelita mogą zostać ponownie przekształcone przez mikrobiom jelitowy. Kluczową rolę odgrywają tu enzymy bakteryjne, przede wszystkim β-glukuronidazy, które są zdolne do dekonjugacji estrogenów, czyli odłączenia grup chemicznych przyłącznych w wątrobie. Dekonjugacja estrogenów przez enzymy estrobolomu prowadzi do powstania form bardziej lipofilnych i biologicznie aktywnych, które mogą zostać ponownie wchłonięte przez nabłonek jelitowy i wrócić do krążenia ogólnego. Proces ten jest elementem krążenia jelitowo-wątrobowego, które istotnie wpływa na całkowitą pulę estrogenów w organizmie. Aktywność estrobolomu może decydować o tym, czy estrogeny zostaną skutecznie wydalone, czy też zachowane w krążeniu, co ma bezpośrednie konsekwencje dla ich stężenia w organizmie. Krążenie jelitowo-wątrobowe estrogenów przedstawia rysunek 1.
ZNACZENIE ESTROBOLOMU DLA HOMEOSTAZY HORMONALNEJ
Zmiany w składzie i funkcjonowaniu mikrobiomu jelitowego mogą prowadzić do zaburzeń aktywności estrobolomu, a tym samym do nieprawidłowej regulacji metabolizmu estrogenów. Zwiększona aktywność enzymów dekonjugujących może sprzyjać nadmiernej reabsorpcji estrogenów, natomiast ich obniżona aktywność może prowadzić do zmniejszenia dostępności hormonalnej. Takie mechanizmy mogą mieć znaczenie w patofizjologii chorób zależnych od estrogenów.
Estrobolom, jako funkcjonalna część mikrobiomu jelitowego, odgrywa kluczową rolę w metabolizmie estrogenów i regulacji ich biodostępności. Jego zaburzenia mogą sprzyjać rozwojowi chorób estrogenozależnych, takich jak endometrioza, nowotwory hormonozależne czy zaburzenia płodności. Coraz więcej badań wskazuje, że modulacja mikrobioty jelitowej może stanowić obiecujący kierunek wsparcia terapii hormonalnych.
