Opuntia dillenii to gatunek opuncji o wyjątkowo wysokiej zawartości betalain, polifenoli i bioaktywnego oleju z nasion. Coraz liczniejsze badania wskazują na jej silne działanie hipoglikemizujące, hipolipidemiczne i przeciwzapalne, istotne w dietoterapii zespołu metabolicznego, insulinooporności i MAFLD. W przeciwieństwie do opuncji figowej, forma dzika O. dillenii koncentruje metabolity wtórne o udokumentowanych mechanizmach molekularnych, czyniąc ją obiecującym surowcem nutraceutycznym nowej generacji.
W obliczu rosnącej prewalencji chorób cywilizacyjnych, takich jak zespół metaboliczny, cukrzyca typu 2 oraz przewlekłe stany zapalne, dietetyka kliniczna coraz częściej sięga po surowce roślinne o udokumentowanym działaniu plejotropowym. Rodzina kaktusowatych (Cactaceae), kojarzona głównie z opuncją figową (Opuntia ficus-indica), kryje w sobie inne gatunki o unikalnym profilu fitochemicznym. Jednym z nich jest Opuntia dillenii (Ker-Gawl.) Haw., kserofit występujący naturalnie w strefach aridowych i semiaridowych Meksyku, Wysp Kanaryjskich, Afryki Północnej oraz Azji. Choć w tradycyjnych systemach medycznych roślina ta była wykorzystywana od wieków jako środek przeciwzapalny, przeciwcukrzycowy i cytoprotekcyjny, w nowoczesnej dietetyce pozostaje surowcem niedostatecznie wyeksploatowanym, często ustępując miejsca swojej bardziej komercyjnej krewnej, opuncji figowej. W przeciwieństwie do O. ficus-indica, która została poddana intensywnej selekcji w kierunku form bezkolcowych i dużych owoców, O. dillenii często zachowuje formę dziką, charakteryzującą się obecnością cierni oraz mniejszymi, kwaśnymi owocami o intensywnej czerwonofioletowej barwie. Ta specyfika morfologiczna, choć stanowi wyzwanie technologiczne, koreluje z wyjątkową koncentracją metabolitów wtórnych, w szczególności betalain i polifenoli, które pełnią funkcję mechanizmów obronnych rośliny w trudnych warunkach środowiskowych.
Cechą dystynktywną owoców O. dillenii jest wysoka koncentracja betalain – barwników wakuolarnych zawierających azot, które dzielą się na czerwonofioletowe betacyjaniny oraz żółtopomarańczowe betaksantyny. Dominującym związkiem w tej grupie jest betanina oraz jej izomer, izobetanina. Analizy porównawcze wskazują, że O. dillenii może stanowić bogatsze źródło tych związków niż niektóre odmiany O. ficus-indica. W badaniach ekstraktów wykazano całkowitą zawartość betalain na poziomie 0,39 mg ekwiwalentu troloksu (TE)/g suchej masy, co przewyższało wartości notowane dla innych gatunków, takich jak Opuntia robusta. Co istotne dla technologii żywności i suplementacji, najwyższe stężenia tych barwników oraz związków fenolowych nie znajdują się w samym miąższu, lecz w skróce owocu, która często stanowi odpad produkcyjny. Ekstrakty ze skróki charakteryzują się nawet dwukrotnie wyższą zawartością fenoli (117 ± 10 mg/100 g) w porównaniu do O. ficus-indica. Wśród flawonoidów obecnych w O. dillenii prym wiodą glikozydy kwercetyny (m.in. rutyna), kempferol oraz izorhamnetyna. Badania fitochemiczne zidentyfikowały również specyficzne związki, takie jak opuntiozyd I (alfa-pironowy glikozyd), kwas piscydowy czy kwas eukomowy, które rzadziej występują w innych roślinach jadalnych. Te unikalne metabolity mogą odpowiadać za specyficzne właściwości farmakologiczne gatunku, odróżniające go od reszty rodzaju Opuntia.
Nasiona O. dillenii, stanowiące znaczną część masy owocu, są rezerwuarem oleju o wysokiej wartości biologicznej. Olej ten charakteryzuje się wysokim udziałem wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (PUFA), z dominacją kwasu linolowego (do 79,83%), który odgrywa kluczową rolę w prewencji chorób sercowo-naczyniowych. Towarzyszy mu kwas palmitynowy (ok. 13,52%) oraz oleinowy. Istotną różnicę pomiędzy O. dillenii a O. ficus-indica obserwuje się w profilu fitosteroli. Podczas gdy w O. ficus-indica dominuje beta-sitosterol, stanowiący znaczną większość frakcji sterolowej, w O. dillenii profil ten jest bardziej zróżnicowany i może zawierać mniejszy odsetek beta-sitosterolu na rzecz innych steroli, takich jak kampesterol i fukosterol. Dodatkowo olej z nasion jest bogaty w witaminę E, występującą głównie w formie gamma-tokoferolu. Ta forma tokoferolu wykazuje silniejsze właściwości przeciwzapalne i antyproliferacyjne niż alfa-tokoferol, co czyni olej z O. dillenii obiecującym nutraceutykiem w kontekście chorób zapalnych.
Opuntia dillenii to gatunek opuncji o wyjątkowo wysokiej zawartości betalain, polifenoli i bioaktywnego oleju z nasion. Coraz liczniejsze badania wskazują na jej silne działanie hipoglikemizujące, hipolipidemiczne i przeciwzapalne, istotne w dietoterapii zespołu metabolicznego, insulinooporności i MAFLD. W przeciwieństwie do opuncji figowej, forma dzika O. dillenii koncentruje metabolity wtórne o udokumentowanych mechanizmach molekularnych, czyniąc ją obiecującym surowcem nutraceutycznym nowej generacji.
Pełna treść artykułu, wraz z załącznikami do pobrania, dostępna jest dla prenumeratorów czasopisma, po zalogowaniu się.
Spermidyna to naturalna poliamina, która poprzez aktywację autofagii może spowalniać procesy starzenia i wspierać długowieczność. Badania na zwierzętach i ludziach wskazują na jej działanie przeciwzapalne, neuroprotekcyjne i kardioprotekcyjne oraz związek z niższą śmiertelnością. Coraz więcej danych sugeruje, że spermidyna może być kluczowym elementem strategii „zdrowego starzenia się”.
Otyłość zaburza równowagę hormonalną u kobiet, prowadząc do nieregularnych cykli miesiączkowych i problemów z płodnością. Nadmiar tkanki tłuszczowej, zwłaszcza brzusznej, wpływa na funkcjonowanie osi podwzgórze–przysadka– jajniki. Wczesne rozpoznanie i kontrola otyłości są kluczowe dla ochrony zdrowia hormonalnego i rozrodczego.
Estrobolom, jako funkcjonalna część mikrobiomu jelitowego, odgrywa kluczową rolę w metabolizmie estrogenów i regulacji ich biodostępności. Jego zaburzenia mogą sprzyjać rozwojowi chorób estrogenozależnych, takich jak endometrioza, nowotwory hormonozależne czy zaburzenia płodności. Coraz więcej badań wskazuje, że modulacja mikrobioty jelitowej może stanowić obiecujący kierunek wsparcia terapii hormonalnych.
