Posłuchaj wersji audio artykułu
Coraz więcej badań wskazuje, że doświadczenia traumatyczne wpływają nie tylko na zdrowie psychiczne, lecz także na sposób odżywiania, regulację apetytu i relację z jedzeniem. Jedzenie może pełnić funkcję radzenia sobie z napięciem i stresem, a trudności we wdrażaniu zaleceń żywieniowych często mają podłoże głębsze niż brak motywacji czy dyscypliny. Dlatego we współczesnym poradnictwie żywieniowym coraz większe znaczenie zyskuje podejście uwzględniające traumę, które pozwala prowadzić pacjenta w sposób bezpieczny, empatyczny i lepiej dopasowany do jego potrzeb.
Trauma psychiczna definiowana jest jako doświadczenie zdarzenia lub serii zdarzeń, które przekraczają zdolności jednostki do radzenia sobie, prowadząc do długotrwałych konsekwencji emocjonalnych, poznawczych i fizjologicznych. Współcześnie wyróżnia się traumę ostrą, przewlekłą oraz złożoną, obejmującą powtarzalne doświadczenia, często o charakterze relacyjnym, występujące w okresie rozwojowym. W ujęciu klinicznym szczególne znaczenie mają również niekorzystne doświadczenia z dzieciństwa (ang. Adverse Childhood Experiences, ACE), które wykazują zależność dawka–odpowiedź w odniesieniu do licznych problemów zdrowotnych w wieku dorosłym1. Dane epidemiologiczne wskazują, że doświadczenia traumatyczne są zjawiskiem powszechnym. W klasycznym badaniu Felitti i wsp. ponad 60% badanych zgłaszało co najmniej jedno doświadczenie ACE, a około 12,5% – cztery lub więcej1. Wysoki wskaźnik rozpowszechnienia traumy znajduje odzwierciedlenie w praktyce klinicznej, w tym również w pracy dietetyka, gdzie coraz częściej obserwuje się pacjentów prezentujących trudności żywieniowe osadzone w kontekście doświadczeń psychicznych. Związek między traumą a zachowaniami żywieniowymi ma charakter wielowymiarowy i obejmuje zarówno mechanizmy biologiczne, jak i psychologiczne. U części pacjentów jedzenie pełni funkcję regulacyjną, służąc redukcji napięcia emocjonalnego, podczas gdy u innych obserwuje się restrykcję jako formę odzyskiwania kontroli. W piśmiennictwie opisano również związek między doświadczeniami traumatycznymi a zwiększonym ryzykiem rozwoju zaburzeń odżywiania, takich jak jadłowstręt psychiczny, żarłoczność psychiczna czy zespół napadowego objadania się2.
Coraz więcej badań wskazuje, że doświadczenia traumatyczne wpływają nie tylko na zdrowie psychiczne, lecz także na sposób odżywiania, regulację apetytu i relację z jedzeniem. Jedzenie może pełnić funkcję radzenia sobie z napięciem i stresem, a trudności we wdrażaniu zaleceń żywieniowych często mają podłoże głębsze niż brak motywacji czy dyscypliny. Dlatego we współczesnym poradnictwie żywieniowym coraz większe znaczenie zyskuje podejście uwzględniające traumę, które pozwala prowadzić pacjenta w sposób bezpieczny, empatyczny i lepiej dopasowany do jego potrzeb.
Pełna treść artykułu, wraz z załącznikami do pobrania, dostępna jest dla prenumeratorów czasopisma, po zalogowaniu się.
Niepłodność, PCOS, przedwczesne wygasanie czynności jajników czy menopauza to nie tylko wyzwania związane z układem rozrodczym. Zaburzenia hormonalne wpływają również na metabolizm, masę ciała, zdrowie kości i ryzyko chorób sercowo-naczyniowych. Dietetyk coraz częściej jest pierwszym specjalistą, który może dostrzec niepokojące objawy i skierować pacjentkę na odpowiednią diagnostykę.
Nadciśnienie tętnicze pozostaje jednym z najważniejszych modyfikowalnych czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, jednak jego dietetyczne uwarunkowania wykraczają daleko poza spożycie soli. Najnowsze badania wskazują, że istotną rolę odgrywają również jakość spożywanych węglowodanów, stężenie kwasu moczowego, insulinooporność oraz skład mikrobioty jelitowej, wpływając na regulację ciśnienia tętniczego różnymi mechanizmami. Lepsze zrozumienie tych zależności pozwala spojrzeć na dietoterapię nadciśnienia szerzej i precyzyjniej dopasować zalecenia do potrzeb pacjenta.
Intensywnie fioletowe latte, desery i wypieki z ube w krótkim czasie stały się jednym z najbardziej rozpoznawalnych trendów żywieniowych. Za ich charakterystyczną barwą kryje się jednak coś więcej niż estetyka – ube, czyli fioletowy pochrzyn (Dioscorea alata L.), jest źródłem antocyjanów i innych związków bioaktywnych, które budzą rosnące zainteresowanie naukowców.
