Olej rzepakowy to dobrze znany wszystkim olej roślinny zakwalifikowany już w 2006 roku przez Amerykańską Agencję ds. Żywności jako zdrowy olej. Bez wątpienia to jeden z najpopularniejszych tłuszczy na sklepowych półkach. W wielu badaniach naukowych udowodniono, iż jest bezpieczny do spożywania zarówno na surowo, jak i po obróbce termicznej. Od dawna olej rzepakowy porównywany był pod względem wartości odżywczych do oliwy z oliwek, którą uznaje się za najlepszy tłuszcz roślinny do stosowania jako dodatek do sałatek, ale czy na pewno tak jest?
Olej rzepakowy jest jednym z głównych tłuszczy roślinnych produkowanych w Polsce oraz trzecim najczęściej wytwarzanym na świecie. Jego globalne spożycie w latach 2019–2020 osiągnęło aż 27,8 mln ton!1,2 Używany jest zarówno jako dodatek do sałatek w formie surowej, jak i do obróbki termicznej podczas smażenia czy pieczenia. Głównym tego powodem jest jego wartość odżywcza, gdyż zawiera korzystny stosunek kwasów tłuszczowych nasyconych do nienasyconych1. Zawartość tych drugich w oleju rzepakowym przekracza 90% wszystkich kwasów tłuszczowych, w tym stosunek kwasu linolowego (21%) oraz alfa-linolenowego (11%) wynosi blisko 2:1. Wiele badań wykazało pozytywny wpływ omawianego tłuszczu na zmniejszenie ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, otyłości czy stanów zapalnych2, 6.
Olej rzepakowy jest jednym z głównych tłuszczy roślinnych produkowanych w Polsce oraz trzecim najczęściej wytwarzanym na świecie. Jego globalne spożycie w latach 2019–2020 osiągnęło aż 27,8 mln ton!1,2 Używany jest zarówno jako dodatek do sałatek w formie surowej, jak i do obróbki termicznej podczas smażenia czy pieczenia. Głównym tego powodem jest jego wartość odżywcza, gdyż zawiera korzystny stosunek kwasów tłuszczowych nasyconych do nienasyconych1. Zawartość tych drugich w oleju rzepakowym przekracza 90% wszystkich kwasów tłuszczowych, w tym stosunek kwasu linolowego (21%) oraz alfa-linolenowego (11%) wynosi blisko 2:1. Wiele badań wykazało pozytywny wpływ omawianego tłuszczu na zmniejszenie ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, otyłości czy stanów zapalnych2, 6.
Od lat olej rzepakowy uznawany jest za najlepszy wybór do obróbki cieplnej potraw ze względu na wysoki próg dymienia, jednak w przypadku stosowania na surowo proponowane były inne tłuszcze. Najnowsze badania wskazują jednak, iż olej rzepakowy jest jednym z lepszych dodatków do sałatek ze względu zarówno na wysoką zawartość wielonienasyconych kwasów tłuszczowych sięgających aż 28% wszystkich tłuszczy, jak i niską zawartość nasyconych kwasów tłuszczowych – na poziomie 7%. Są to wartości o wiele korzystniejsze niż w przypadku wielu innych olejów szeroko propagowanych w mediach2,3,6. Dodatkowo olej ten jest bogaty w związki fenolowe (sterole i tokoferole), które cechują się działaniem przeciwutleniającym 2,4.
W wielu metaanalizach wykazano, iż olej rzepakowy może być bardzo skuteczny w redukcji stężenia cholesterolu całkowitego oraz lipoprotein o małej gęstości (frakcja LDL). Dodatkowo wykazuje istotny wpływ na stosunek frakcji cholesterolu LDL do HDL bez istotnego wpływu na poziom cholesterolu HDL1,6. Poza tym wykazano, iż spożycie tego tłuszczu może wpływać na wzmocnienie zdrowia układu odpornościowego, a obecne w nim kwasy omega-3 mogą oddziaływać na utlenianie tłuszczu i sytość po posiłkach u osób z chorobą otyłościową czy z nadwagą podczas procesu redukcji nadmiernej masy ciała6.
Oliwa z oliwek to natomiast tłuszcz, którego działanie kardioprotekcyjne znane jest od bardzo dawna. Ceniona jest przede wszystkim za zawartość nienasyconych kwasów tłuszczowych8. Podobnie jak wcześniej omawiany olej, oliwa dostarcza duże ilości nienasyconych kwasów tłuszczowych, a niewielkie nasyconych6,7. W składzie oliwy występują zarówno jedno-, jak i wielonienasycone kwasy tłuszczowe oraz związki fenolowe, tj. oleuropeina, hydroksytyrol czy oleokantal. Jej spożycie wiąże się wieloma korzyściami zdrowotnymi, w tym z przeciwdziałaniem schorzeniom sercowo-naczyniowym i stresowi czy stanom zapalnym. Działa także antyoksydacyjnie.
Według badań lepsze wyniki w redukcji ryzyka schorzeń sercowo-naczyniowych otrzymywano poprzez zastąpienie nasyconych kwasów tłuszczowych wielonienasyconymi niż jednonienasyconymi. Najnowsze metaanalizy wskazują, że to właśnie olej rzepakowy – w porównaniu z oliwą z oliwek – posiada więcej wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, natomiast oliwa ma więcej kwasów jednonienasyconych. Profil lipidowy oleju rzepakowego i oliwy z oliwek przedstawiono w tabeli 1. Dodatkowo zauważono, iż to olej rzepakowy wpływa na zmniejszenie stężenia profili lipidowych u osób z podwyższoną ich zawartością, a niestosujących leków7,8.
Tabela 1. Porównanie profili lipidowych w oleju rzepakowym i w oliwie z oliwek
Podsumowując, spożywanie zarówno oliwy z oliwek, jak i oleju rzepakowego wiąże się z pewnymi korzyściami zdrowotnymi. Olej rzepakowy okazuje się być jednak korzystniejszym wyborem jako składnik sałatek w porównaniu z oliwą z oliwek. Za olejem rzepakowym przemawia przede wszystkim zawartość wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, która jest prawie dwukrotnie większa w oleju niż w oliwie z oliwek. Do artykułu dołączono przepis na wiosenną, zieloną sałatkę ze szparagami z zastosowaniem oleju rzepakowego.
Składniki:
Przygotowanie: Szparagi umyj i pokrój na kawałki o długości ok. 3 cm, zblanszuj. Dodaj je do sałaty lub roszponki. Ogórka umyj i pokrój w małe kawałki, dodaj do sałaty ze szparagami. Natkę pietruszki pokrój, połącz z całością. Orzechy podpraż na suchej patelni i posiekaj na większe kawałki, dodaj do sałaty i całość posyp pokruszoną fetą. Olej wymieszaj z sokiem z cytryny, dopraw solą i pieprzem. Polej sałatkę przygotowanym sosem.
Smacznego!
#Fundusze Promocji
Sylimaryna, znana głównie ze swojego działania ochronnego na wątrobę, zyskuje coraz większe uznanie jako potencjalny składnik wspomagający leczenie insulinooporności. Jej zdolność do poprawy sygnalizacji insulinowej, redukcji stanu zapalnego oraz normalizacji poziomu glukozy i lipidów sprawiają, że staje się przedmiotem intensywnych badań w kontekście terapii cukrzycy typu 2, zespołu metabolicznego i NAFLD.
Zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego to wyzwanie terapeutyczne, w którym leki prokinetyczne odgrywają coraz istotniejszą rolę. Dzięki złożonym mechanizmom działania i udokumentowanej skuteczności znajdują zastosowanie nie tylko w leczeniu gastroparezy, ale również jako wsparcie w terapii GERD i dyspepsji czynnościowej.
Aminokwasy rozgałęzione (BCAAs) od dekad przyciągają uwagę środowisk naukowych jako potencjalny element wspomagający leczenie żywieniowe. Choć ich skuteczność w wielu wskazaniach nadal budzi dyskusje, coraz więcej danych potwierdza ich przydatność w wybranych jednostkach chorobowych – od kacheksji nowotworowej po zaawansowaną marskość wątroby.
