DLACZEGO DIETA PLANETARNA?
Zmiany w rozporządzeniu w większym zakresie niż do tej pory podkreślają stosowanie zasad zdrowego żywienia oraz włączają elementy diety planetarnej do żywienia realizowanego w jednostkach systemu oświaty. Po raz pierwszy pojęcie „diety planetarnej” pojawiło się w raporcie EAT-Lancet Commission, opublikowanym w 2019 r., w którym przedstawiono naukowo uzasadniony model żywienia, który jednocześnie wspiera zdrowie człowieka i stabilność klimatu. Korekta aktualnych wzorców żywieniowych w żywieniu zbiorowym jest uzasadniona z uwagi na populacyjne wyzwania zdrowotne oraz niekorzystne zmiany klimatyczne. Model tej diety nazwano Planetary Health Diet (PHD), tj. dieta przyjazna zdrowiu i planecie (czyli tzw. dieta planetarna).
Zasady tego modelu żywienia, z założenia opracowanego dla osób ogólnie zdrowych w wieku powyżej 2 lat, uwzględniają duży udział żywności pochodzenia roślinnego (np. warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty zbożowe, nasiona roślin strączkowych, orzechy, nienasycone tłuszcze roślinne), niski do umiarkowanego udział żywności pochodzenia zwierzęcego oraz niskie spożycie tłuszczów nasyconych, rafinowanych produktów zbożowych i cukru.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach (Dz.U. z 2026 r. poz. 197), wprowadza zmiany w funkcjonowaniu przedszkolnych i szkolnych stołówek, do których placówki rozpoczęły przygotowania jeszcze przed rozpoczęciem roku szkolnego. Choć nowelizację Rozporządzenia Ministra Zdrowia opublikowano w Dzienniku Ustaw pod koniec lutego, szersze zainteresowanie mediów i opinii publicznej pojawiło się dopiero niemal pół roku później, wraz z wejściem przepisów w życie.
dr hab. n. med. i n. o zdr. Agnieszka Białek-Dratwa
Zaburzenia ze spektrum autyzmu (ASD) oraz zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) należą do najczęstszych zaburzeń neurorozwojowych wieku dziecięcego. Z perspektywy dietetyka ich znaczenie wynika nie z potrzeby stosowania „specjalnej diety”, ale przede wszystkim z częstego współwystępowania trudności związanych z karmieniem i jedzeniem, wybiórczości pokarmowej, zaburzeń stanu odżywienia, niedoborów składników odżywczych, problemów żołądkowo-jelitowych oraz wpływu farmakoterapii na apetyt i wzrastanie. Postępowanie żywieniowe powinno być integralnym elementem kompleksowej opieki nad dzieckiem, a punktem wyjścia w pracy dietetyka powinien być rzeczywisty problem żywieniowy i kliniczny dziecka, a nie sama diagnoza neurorozwojowa.
czytaj dalej
dr n. med. i n. o zdr. Szymon Suwała
W czerwcu 2026 r. światło dzienne ujrzała aktualizacja zaleceń klinicznych dotyczących postępowania u chorych na otyłość. Nowe stanowisko jest dwukrotnie obszerniejsze od swojej poprzedniej edycji opublikowanej w 2024 roku, liczba rozdziałów wzrosła z 16 do 21, a zmiany nie mają charakteru wyłącznie redakcyjnego – dotyczą bowiem takich kwestii, jak sposób rozpoznawania choroby czy definiowania celów terapeutycznych. Poniższy artykuł ma za zadanie w telegraficznym skrócie streścić najważniejsze założenia najnowszych zaleceń oraz zestawić je z rekomendacjami z roku 2024, ze szczególnym uwzględnieniem elementów istotnych w codziennej praktyce klinicznej.
czytaj dalej
dr n. med. i n. o zdr. Małgorzata Słoma-Krześlak
Polskie Towarzystwo Dietetyki opracowało stanowisko naukowe dotyczące żywienia osób z otyłością leczonych agonistami receptora GLP-1 (np. semaglutyd) i podwójnymi agonistami GIP/GLP-1 (tirzepatyd). Dokument zawiera 21 stanowisk i ma jedno przesłanie: lek zmniejsza apetyt, ale nie dba o jakość tego, co pacjent je – to zadanie dietetyka.
czytaj dalej
